Κυριακή, 23 Μαρτίου 2014

Παλιρροιακό φαινόμενο Ευρίπου στην Χαλκίδα


Παλιρροιακό φαινόμενο Ευρίπου στην Χαλκίδα
Η Νήσος Εύβοια χωρίζεται από τη Στερεά Ελλάδα με το στενό του Ευρίπου, που στο σημείο της γέφυρας έχει απόσταση 40 μ. και βάθος 8,5 μ.
Η ονομασία Εύριπος οφείλεται πιθανόν στην ευμεταβλητότητά του, γιατί οι αρχαίοι Έλληνες αποκαλούσαν Εύριπους τους ευμετάβλητους χαρακτήρες, μεταχειρίζοντο δε συχνά τις φράσεις «Εύριπος άνθρωπος», «Εύριπος διάνοια», «Εύριπος τύχη» για τις περιπτώσεις αστάθειας.

Σ’ αυτό παρατηρείται ένα παλιρροιακό ισχυρό τοπικό ρεύμα, του οποίου η ταχύτητα φθάνει μέχρι 8,5 μίλια και αλλάζει κατεύθυνση 4 φορές την ημέρα.

Τα νερά κινούνται επί 3 ώρες προς μια κατεύθυνση με ταχύτητα που αυξάνει βαθμιαία και στη συνέχεια επί άλλες 3 ώρες με ταχύτητα μειωμένη. Μετά τη συμπλήρωση 6 ωρών περίπου, τα νερά ηρεμούν για 2 λεπτά κι’ ύστερα αλλάζουν κατεύθυνση.

Το παλιρροιακό φαινόμενο του Ευρίπου είναι μοναδικό στον κόσμο γιατί παρουσιάζει πολλές περίεργες ιδιοτυπίες, που δεν συναντιούνται στ’άλλα παρόμοια φαινόμενα απανταχού της γης.


Το γεγονός ότι το φαινόμενο, όπως προέκυψε από παρατηρήσεις, συμπληρώνεται σε 24 ώρες και 52’ λεπτά, δηλαδή σε μια σεληνιακή ημέρα και μεταβάλλει μορφή και ένταση με τις φάσεις της σελήνης, αποδεικνύει ότι είναι παλιρροιακό και έχει αιτία την έλξη των υγρών μορίων της θάλασσας από τη σελήνη.

Οι κύριες ιδιοτυπίες του φαινομένου του Ευρίπου είναι:

H μεγάλη ταχύτητα του ρεύματος, η οποία κανονικά έπρεπε να είναι ανεπαίσθητη γιατί ο Ευβοϊκός είναι κλειστή θάλασσα με τεράστιες τριβές που μειώνουν το ρεύμα της παλίρροιας.
Η αταξία που παρατηρείται στο ρεύμα επί 4 - 5 ημέρες κάθε σεληνιακού μήνα, κατά την οποία οι αλλαγές φοράς των νερών γίνονται 12 - 14 φορές ή παρουσιάζεται ακινησία των νερών για μια ώρα ή και περισσότερο.

Η μεγάλη ταχύτητα του ρεύματος εξηγείται ως εξής:

Το παλιρροιακό κύμα από τη Μεσόγειο θάλασσα μπαίνει στον Ευβοϊκό από Νότο και Βορρά με κατεύθυνση τον Εύριπο. Το νότιο κύμα επειδή διανύει μικρότερη απόσταση φθάνει στο νότιο λιμάνι της Χαλκίδας συντομότερα από το χρόνο που φθάνει το βόρειο κύμα στ’ αντίστοιχο λιμάνι. Αυτό έχει σαν αποτέλεσμα να μη συμπίπτουν οι ώρες πλήμμης στα 2 λιμάνια. Έτσι έχουμε μέγιστο ύψος στάθμης στο μεν νότιο λιμάνι 3 ώρες και 45' μετά τη διέλευση της σελήνης από τον τοπικό μεσημβρινό, στο δε βόρειο μετά 5 ώρες και 30' που σημαίνει ότι η πλήμμη του νότιου λιμανιού συμπληρώνεται 1 ώρα και 45' πριν απ’ την αντίστοιχη του βορείου.

Εξαιτίας αυτής διαφοράς στάθμης και σύμφωνα με την αρχή των συγκοινωνούντων δοχείων, σημειώνεται κίνηση των νερών από το νότιο προς το βόρειο λιμάνι, η οποία σταματάει όταν το ύψος τους εξισωθεί με το αντίστοιχο των νερών του βορείου λιμανιού, που ανεβαίνουν σταδιακά εξ αιτίας της προοδευτικής αφίξεως σ’ αυτό του βορείου κύματος, Στο διάστημα αυτό σημειώνεται ολιγόλεπτη στάση και στη συνέχεια τα νερά του βόρειου λιμανιού, των οποίων το ύψος έχει περάσει στο μεταξύ το ύψος των αντιστοίχων του νότιου λιμανιού, αρχίζουν να κινούνται προς νότο.

Το ακανόνιστο ρεύμα ή «τρελά νερά» όπως λέγονται, εξηγείται ως εξής:

Κατά τη διάρκεια των τετραγωνισμών, δηλαδή στο τελευταίο και πρώτο τέταρτο της σελήνης, παρατηρείται η μικρότερη ταχύτητα του ρεύματος γιατί η έλξη της σελήνης πάνω στα υγρά μόρια της θάλασσας εξουδετερώνεται, μερικώς, από την έλξη του ηλίου, που ενεργεί αντίθετα. Στην περίπτωση αυτή οι άνεμοι που πνέουν στην περιοχή απωθούν τα νερά και τα συσσωρεύουν σε κάποια άκρη, κι’ όταν οι άνεμοι σταματήσουν, αυτά μετατοπίζονται αντίθετα και προκαλούν ταλαντώσεις. Οι ταλαντώσεις αυτές ή κυματοπάλσεις, όπως λέγονται επιστημονικά, δημιουργούν παλιρροιακό κύμα το οποίο υπερβαίνει τ’ ασθενή παλιρροιακά ρεύματα κι’ έτσι έχουμε ακανόνιστες αλλαγές στη φορά του ρεύματος. Τις ταλαντώσεις αυτές παρατήρησε πρώτος ο Αριστοτέλης, που ασχολήθηκε πολύ για την εξήγηση του παλιρροιακού φαινομένου του Ευρίπου.

Υπάρχει μάλιστα μια παράδοση, ότι ο Αριστοτέλης αυτοκτόνησε, πέφτοντας στα νερά του Ευρίπου, επειδή δεν μπόρεσε να λύσει το πρό8λημα, λέγοντας το περίφημο «'Επεί οϋκ έσχεν Εύριπον 'Αριστοτέλης, έχετο Εϋριπος 'Αριστοτέλην». Αυτό φυσικά αποτελεί μύθο, γιατί ο Αριστοτέλης πέθανε μεν στη Χαλκίδα, αλλά από φυσικό θάνατο.

http://www.army.gr