Κάρυστος


Η Κάρυστος μέχρι το 1900 π.Χ.

Η αρχή της ιστορίας της Καρύστου θα πρέπει ίσως να τοποθετηθεί στην εποχή του Λίθου. Στο σπήλαιο της αγίας Τριάδας και στις απέραντες γαλαρίες του έχει επισημανθεί η ύπαρξη νεολιθικού οικισμού. Για την προέλευση του ονόματος της Καρύστου υπάρχουν αρκετές εκδοχές. Σύμφωνα με μία απ'αυτές η ονομασία οφείλεται στις πολλές καρυδιές και καστανιές, που σχηματίζουν δάση στις πλαγιές της Όχης. Σύμφωνα με άλλη εκδοχή το όνομα προέρχεται από τον Κάρυστο, γιο του Κένταυρου Χείρωνα και της Χαρικλούς ή γιο του Κρόνου και της Φιλύρας. «Κάρυστος, πόλις υπό τω όρει της Εύβοιας από Καρύστου του Χείρωνος» μας λέει χαρακτηριστικά ο Στεφ. Βυζάντιος. Ο Κάρυστος ήταν σοφός γιατρός και πολλές επιγραφές έχουν αφιερωθεί σ'αυτόν ως ιδρυτή της Καρύστου. Σύμφωνα τώρα με μια τρίτη εκδοχή ονομάστηκε Κάρυστος από τον αλέκτορα (κόκορα) αφόυ το πτηνό αυτό θεωρείται σαν ο προάγγελος της ημέρας και του φωτός (Κήρυξ - κάρυξ - κηρύττω - Κάρυστος). Η Κάρυστος όμως είχε και άλλες ονομασίες. Ονομαζόταν Χειρόνια-Χιρώνια από τον Κένταυρο Χείρωνα ή το φαρμακευτικό βοτάνι χειρώνιο, που φυτρώνει στην περιοχή. Ονομαζόταν επίσης Αιγαία από τα αναρίθμητα κοπάδια των γιδίων (αιγών) που βοσκούσαν στις βουνοπλαγιές ή από τα συνήθως αφρίζοντα κύματα του Αιγαίου, τα οποία μοιάζουν με «αγέλη αιγών»(εξού και αιγιαλός).

Η ακρόπολη της Καρύστου λεγόταν και Αχαΐα από την κόρη του θεού Βορέου ή από την μία εκ των τριών ηρωίδων, που ήλθαν στη Δήλο από τον Βορρά. Για το όνομα «Αχαΐα» οι αρχαιολόγοι αποφαίνονται, ότι προέρχεται από την ύπαρξη πολλών νερών. Η ινδοευρωπαϊκή ρίζα «ακο=νερό» φανερώνει ονόματα πηγών ή ποταμών. (Αχέρων, Αχελώος, Αχέλης, Αχαιός, Αχαΐα κ.α .). Κατά την πρώιμη χαλκοκρατία (2900-1900 π.Χ.) στην Εύβοια κατοικούσαν Πελασγοί, οι οποίοι αργότερα εκδιώχθηκαν από τους Δρύοπες.

Οι Δρύοπες, φυλή ληστρική και βαρβαρική, εγκαταστάθηκαν στο νότιο κομμάτι της Ευβοίας, εξαναγκασμένοι από τους Δωριείς όταν εκδιώχθηκαν από τα μέρη της Θεσσαλίας (περιοχή σημερινών Τρικάλων).

Εκεί οι Δρύοπες, είτε εκδιώκοντας είτε συγχωνευόμενοι με τους Πελασγούς, ίδρυσαν πόλεις όπως η Κάρυστος, τα Στύρα, η Δύστος, ο Πλατανιστός κ.α. Οι Δρύοπες εξακολούθησαν να κατοικούν στη Ν. Εύβοια και μετά την άφιξη των Ιώνων στο νησί. Στην Κάρυστο μάλιστα και στα Στύρα, όπως μας λέει ο Στάβων ήλθαν άποικοι από την Τετράπολη του Μαραθώνα και από τους Στειριείς της Αττικής, οι οποίοι ήσαν επίσης Δρύοπες. Οι περισσότεροι από τους αρχαίους συγγραφείς αναφέρονται πολλές φορές στην Κάρυστο. Ο Όμηρος, ο Στράβων, ο Νόννος, ο Σκύμνος ο Χίος, ο Μελέτιος, ο Αντίγονος ο Καρύστιος είναι μερικοί απ' αυτούς. Το πράσινο μάρμαρο καθώς και το σιτάρι άπλωσαν τη φήμη της Καρύστου κατά την αρχαιότητα. Παρά την μεγάλη ανάπτυξη, που παρατηρείται στην Κάρυστο κατά την αρχαιότητα, δεν αναφέρονται πουθενά αποικίες της, όπως συμβαίνει με την Ερέτρια και τη Χαλκίδα.


1900 εως 100 μ.Χ.

Στην Αργοναυτική εκστρατεία πήρε μέρος ο Καρύστιος αστρονόμος και θαλασσοπόρος Ναύπλιος, θητεύοντας για κάποιο διάστημα σαν κυβερνήτης στο θρυλικό πλοίο «Αργώ».

Ο Όμηρος αναφέρει πως η Κάρυστος, όπως και όλες οι Ευβοϊκές πόλεις έλαβαν μέρος στην Αργοναυτική εκστρατεία υπό την ηγεσία του γενναίου βασιλιά της Χαλκίδας Εληφήνωρα Χαλκοδοντιάδη. Μετά τον Τρωικό πόλεμο η Κάρυστος εξακολουθεί να είναι μεγάλη ναυτική και εμπορική δύναμη. Το λιμάνι της καθώς και αυτό της Γεραιστού είναι από τα πιο σημαντικά της εποχής εκείνης.

Το 630 π.Χ. ο Λαοδάμας ή Λεωδάμας, της βασιλικής οικογενείας των Νειληδών της Μιλήτου κατέλαβε την Κάυστου και πούλησε τους κατοίκους της σαν δούλους. Με το κατόρθωμα αυτό κατάφερε να πάρει την εξουσία της Μιλήτου. Απέκτησε μάλιστα και γιο με κάποια Καρύστια, οποίος έγινε γενάρχης των Ευαγγελιδών. Λαμβάνοντας υπ'όψη ότι οι Μιλήσιοι ήταν σύμμαχοι της Ερέτριας, μπορούμε εκ του συμβάντος αυτού να συμπεράνουμε, πως η Κάρυστος ήταν με το μέρος της Χαλκίδας κατά τη διάρκεια του Ληλαντίου πολέμου. Κατά τους ιστορικούς η διαμάχη μεταξύ των Μιλησίων, που ήταν Ίωνες, και των Καρυστίων, που ήταν Δωριείς, οφείλεται σε σύγκρουση εμπορικών συμφερόντων μεταξύ των δύο ναυτικών λαών. Στην Κάρυστο της αρχαιότητας διεξάγονταν μεγάλες γιορτές που είχαν πανευβοϊκό χαρακτήρα. Τέτοιες ήταν τα Αριστονίκεια, τα Διονύσια, τα Δημήτρεια, τα Αμαρύνθια (τελούνται στην Αμάρυνθο αλλά και στην Κάρυστο ), τα Γεραίστια και τα Αιγαία.

Περσικοι Πολεμοι εως 412 π.Χ.

Μέχρι τους Περσικούς πολέμους η Κάρυστος δεν έχει ανάμειξη στα γεγονότα που συνέβησαν στην Εύβοια. Κατά τη διάρκεια των Περσικών πολέμων η στάση της Καρύστου ενώ στην αρχή ήταν αποφατική στις απαιτήσεις των Περσών αργότερα φαίνεται πως τα στενότερα συμφέροντα οδήγησαν την πόλη σε αποδοχή των Περσικών όρων. Κατά την πρώτη εκστρατεία των Περσών η πόλη κατελήφθη από τους Πέρσες, οι οποίοι αφού εγκατέστησαν φρουρά έπλευσαν προς την Ερέτρια. Μετά από τη συντριβή τους στο Μαραθώνα, οι Πέρσες ξέχασαν να παραλάβουν την περσική φρουρά της Καρύστου με αποτέλεσμα οι εναπομείναντες Πέρσες και οι λίγοι Καρύστιοι που «εμήδισαν», να καταφύγουν στα ανατολικά της Όχης προκειμένου να αποφύγουν τηνοργή του Θεμιστοκλή, που έπλευσε στην Κάρυστο για να τιμωρήσει τους Πέρσες και τους συμμάχους τους.

Σύμφωνα με τον Παυσανία οι Καρύστιοι, σε ανάμνηση της αντίστασης τους αφιέρωσαν στους Δελφούς χάλκινο ταύρο για να υποδηλώσουν την ελεύθερη καλλιέργεια των χωραφιών τους.

Κατά τη δεύτερη εκστρατεία του Ξέρξη εναντίον της Ελλάδος το 480 π.Χ., οι Καρύστιοι μήδισαν και έγιναν σύμμαχοι του, προσφέροντας «γην και ύδωρ» στους Πέρσες κήρυκες. Το σκεπτικό αυτής της απόφασης ήταν η προτίμηση που είχαν στο να είναι υπό το συμμαχικό έλεγχο των μακρά ευρισκομένων Περσών παρά των παραπλεύρως ευρισκομένων Αθηναίων, ποντάροντας βέβαια στην ήττα των τελευταίων. Η συμμαχία με τους Πέρσες τους οδήγησε στην απόφαση να είναι αυτοί μόνοι μεταξύ των Ευβοέων, που έλαβαν μέρος στην ναυμαχία της Σαλαμίνος, ενισχύοντας με πλοία τους τον εχθρικό στόλο. «Μόνοι γαρ οι Καρύστιοι των άλλων Ευβοέων ουχ υπήκουον τοις Αθηναίοις» γράφει χαρακτηριστικά ο Θουκυδίδης. Υπάρχει μάλιστα η εκδοχή πως η προδοσία των Θερμοπυλών έγινε από τον Καρύστιο Ονήτη τουΦαναγόρου. Αυτή όμως η εκδοχή πρέπει να είναι ανυπόστατη αφού είναι γνωστό σε όλους πως η προδοσία έγινε από τον Τραχίνιο Εφιάλτη. Τη στάση τους αυτή οι Καρύστιοι την πλήρωσαν σκληρότατα. Ο Θεμιστοκλής κατέλαβε την Κάρυστο τη λεηλάτησε και την τιμώρησε με βαρύτατο πρόστιμο. Στον πόλεμο αυτό δεν πήραν μέρος οι άλλες πόλεις της Ευβοίας. Οι Καρύστιοι συνέχισαν να είναι οι μόνοι από τους Ευβοείς, που δεν εντάσσονταν στην Αθηναική συμμαχία, έχοντας αρκετές συγκρούσεις με τους Αθηναίους. Όταν οι Αθηναίοι κατέλαβαν τη Σκύρο, ο Κίμων εξεστράτευσε κατά της Καρύστου και μετά από μακρά πολιορκία και πολλές μάχες την υπέταξε και την εξανάγκασε να ενταχθεί στην Αθηναϊκή συμμαχία πληρώνοντας και ένα μεγάλο πρόστιμο και «φιλοξενώντας»1000 Αθηναίους κληρούχους. Από την περίοδο αυτή (περίπου 445π.Χ) η Κάρυστος, που έκοβε μέχρι τότε δικά της νομίσματα, αναγκάζεται όπως και οι άλλες Ευβοϊκές πόλεις, να χρησιμοποιούν το νόμισμα των Αθηνών.

412 π.Χ. εως 100 μ.Χ.

Οι Καρύστιοι από την περίοδο αυτή μετέχουν σε όλες τις πολεμικές επιχειρήσεις των Αθηνών, μέχρι το 412 π.Χ. οπότε μετά την ήττα των Αθηναίων από τους Λακεδαιμόνιους στην Ερέτρια, αποστατούν από την Αθηναϊκή συμμαχία μαζί με όλες τις Ευβοϊκές πόλεις (πλην Ωρεού). Το 405 π.Χ. στους «Αιγός Ποταμούς» μαζί με τους Ερετριείς οι Καρύστιοι συντελούν στην ήττα των Αθηναίων από τους Λακεδαιμόνιους του Λύσανδρου.

Μετά την επικράτηση των Σπαρτιατών οι Ευβοϊκές πόλεις περιέχονται στην επιρροή της Σπάρτης. Το πολίτευμα γίνεται ολιγαρχικό και γρήγορα η καταπίεση οδηγεί τους Ευβοείς σε αποστασία και πάλι από τη νέα συμμαχία. Για λίγα χρόνια η Κάρυστος μένει ανεξάρτητη μέχρι το 395 π.Χ. οπότε εντάσσεται στην Β' Αθηναϊκή Συμμαχία. Μετά την επικράτηση των Μακεδόνων η τύχη της Καρύστου είναι ίδια με αυτή των υπολοίπων πόλεων της Ευβοίας. Παρ' όλα ταύτα και μετά το θάνατο του Μ.Αλεξάνδρου η Κάρυστος είναι η μόνη πόλη από την Εύβοια, που τάσσεται στο πλευρό των Αθηναίων ενάντια στους Μακεδόνες. Ακολουθεί μια ταραγμένη από πολεμικά γεγονότα περίοδος κατά την οποία η Κάρυστος πρωταγωνιστεί και υφίσταται τα δεινά των αλλεπάλληλων κατακτητών, που περνούν από τα εδάφη της. Το ίδιο σκηνικό συνεχίζεται και μετά την εμφάνιση των Ρωμαίων στο ιστορικό προσκήνιο

Το 200 π.Χ. η Κάρυστος καταλήφθηκε από το ρωμαϊκό στόλο του Κλαύδιου Κάτωνα, ενώ μετά την καταστροφή της Ερέτριας το 198 π.Χ. υφίσταται κατάληψη και λεηλασία από Ρωμαίους, Ρόδιους και Περγαμηνούς συμμάχους τους. Στα επόμενα χρόνια η Κάρυστος δεν υφίσταται μόνο τις πληγές των επιδρομών, αλλά και αυτές που επέφερε ο λοιμός, ο οποίος ενέσκηψε σε όλη την Εύβοια (αλλά και τον τότε γνωστό κόσμο).

Κατά τους Μιθριδατικούς πολέμους δέχεται το στρατό του, φερόμενου σαν απελευθερωτή της Ελλάδας, Μιθριδάτη και επαναστατεί εναντίον των Ρωμαίων.Ο Σύλλας όμως υποτάσσει και πάλι την Εύβοια εκδιώκοντας το Μιθριδάτη.

Από τότε η Κάρυστος περιέρχεται οριστικά στην ρωμαϊκή κατοχή. Σιγά - σιγά και παρά την καταπίεση αρχίζει να αναπτύσσεται οικονομικά. Το λιμάνι της αποκτά και πάλι τη μεγάλη κίνηση του παρελθόντος και η σχέση της με τους Ρωμαίους εξομαλύνεται απ' ότι φαίνεται από τα ψηφίσματα που αποστέλλονται προς τους Ρωμαίους αυτοκράτορες και ιδιαίτερα προς τον Αδριανό.

Περίοδος 100 - 1200 μ.Χ.

Ελάχιστες πληροφορίες μας δίνει η ιστορία για την Κάρυστο της 1ης μ.Χ. χιλιετηρίδας.
Το 100 μ.Χ. βρίσκει την Κάρυστο αυτοδιοικούμενη και μέλος του Ευβοϊκού Κοινού πάντα όμως κάτω από τον έλεγχο και την οικονομική εξάρτηση των Ρωμαίων.Δούλοι Καρυστινοί και ξένοι δούλευαν στα αυτοκρατορικά λατομεία και σε αξιωματούχους Ρωμαίους, όπως προκύπτει από διασωθείσες επιγραφές. Υποστηρίζεται ότι τα αυτοκρατορικά ρωμαϊκά λατομεία λειτουργούσαν στην περίοδο των δύο πρώτων αιώνων μ.Χ. Είναι εξακριβωμένο όμως ότι τα Καρυστινά λατομεία λειτουργούσαν τουλάχιστον από τα μέσα του 1ου αιώνα π.Χ. και μάλιστα πυρετωδώς. Για την περίοδο που μας ενδιαφέρει έχουμε αποδείξεις ότι Καρυστινά μάρμαρα χρησιμοποιήθηκαν.



Κατά την περίοδο Φραγκοκρατίας

Tο 1204 ο εκ των ηγετών της Δ΄ Σταυροφορίας Βονιφάτιος ο Μομφερατικός επέτυχε κατά τη διανομή των κατακτηθεισών χωρών του Βυζαντινού Κράτους να γίνει κύριος ολοκλήρου της Βαλκανικής και έγινε Βασιλιάς με έδρα τη Θεσσαλονίκη.
Την κυρίως Ελλάδα παραχώρησε σε διάφορους ιππότες. Την Εύβοια την παραχώρησε στον Ιάκωβον Αβέσνην.
Ο Αβέσνης το 1205 διένειμε το νησί σε τριτήμορα και ανέθεσε τη διοίκηση σε τρεις ιππότες από τους οποίους ο Ραβανόπς Δαλλεκάρτσερι μετά την αποχώρηση του ενός και το θάνατο του άλλου (1209) έγινε κύριος όλου του νησιού. Πέθανε το 1216 και το νότιο τμήμα (Καρυστία) το κληρονόμησε η σύζυγός του Ισαβέλλα με τις δύο κόρες Βέθρα και Γραπέλα ή Φελίζα.

Από το 1216 μέχρι το 1250 τιμαριούχοι της Καρύστου ήταν κατά σειρά η Ισαβέλλα, μετά τον θάνατό της η Βέθρα και στη συνέχεια η Φελίζα. Ουσιαστικά διοικητής της ήταν ο Γουλιέλμος Δαλλεκάρτσερι ο Α' μέχρι και το 1250.

Από το 1250 μέχρι το 1276 Διοικητής Καρύστου ήταν ο Γάλλος Όθωνας Ντε Σικόν.
Μετά εμφανίστηκε ο Λικάριος. Καρυστινός ιππότης από Βικεντιανό πατέρα και Καρυστινή μητέρα, και ο οποίος παντρεύτηκε την άλλη Φελίζα κόρη του Γουλιέλμου της Ευβοίας. Οι συγγενείς της όμως θεώρησαν προσβολή το γάμο και έτσι αποκήρυξαν τον Λικάριο.
Αυτός για εκδίκηση κατέβηκε στην Κάρυστο όπου οχυρώθηκε σε ένα φρούριο του Καβοντόρου κοντά στο χωριό Ζαχαριά και άρχισε με μερικούς δικούς του να κάνει επιδρομές στα χωριά. Κι αφού πέτυχε την εύνοια του αυτοκράτορα Μιχαήλ Παλαιολόγου και την ενίσχυση από τον Βυζαντινό Ναύαρχο Αλέξιο τον Φιλανθρωπινό, πολιόρκησε την Κάρυστο και το ισχυρό κάστρο της το 1276.

Όλα τα κάστρα της Εύβοιας το ένα μετά το άλλο έπεφταν στα χέρια του Λικάριου. Όλη η Εύβοια έγινε δικό του τιμάριο με εξαίρεση την Χαλκίδα. Έτσι όταν το1278 ο Λικάριος βοηθούμενος από πολλούς Φράγκους πολιόρκησε τη Χαλκίδα, βρήκε αντίσταση και από τον τιμαριούχο Γυιβέρτο και από τον Δούκα των Αθηνών Ιωάννη Δελαρός με δική του δύναμη.Σε μάχη που έγινε κοντά στον Βατώντα νικητής βγήκε ο Λικάριος που αιχμαλώτισε και τον αδελφό της Φελίζας και τον Δελαρός. Όμως έλυσε την πολιορκία γιατί κατέφθαναν δυνάμεις από την Πελοπόννησο υπό τον αδελφό του Ιωάννη Δελαρός Ιάκωβο.

Κατά την περίοδο Φραγκοκρατίας μερος 2ο

Αρκέστηκε τότε να αναχωρήσει για την Κωνσταντινούπολη, φέρνοντας μαζί του σαν τρόπαιο τους δύο μεγιστάνες Φράγκους στον αυτοκράτορα. Ο Γυιβέρτο πέθανε από συγκοπή, ο δε Λικάριος επέστρεψε και συνέχισε τις επιδρομές του χωρίς όμως να μπορέσει να υποτάξει την Χαλκίδα. Στη συνέχεια ακολούθησε το Βυζαντινό στόλο σε διάφορες επιχειρήσεις ώσπου χάθηκαν τα ίχνη του.

Στο μεταξύ ο τιμαριούχος της Καρύστου Όθωνας Ντε Σικόν με την οικογένειά του είχε καταφύγει στην Αθήνα όπου πέθανε και αυτός και η γυναίκα του αφήνοντας μοναδική κληρονόμο την κόρη του Αγνή. Ο Δούκας των Αθηνών Γουίδος ο Β' που την είχε υπό την προστασία του, την παντρεύει με τον Βονιφάτιο Δαλλεκάρτσερι ορφανό του Γουλιέλμου Β' Δαλλεκάρτσερι (1294).Το 1296 οι Φράγκοι εκδιώκουν τη Βυζαντινή φρουρά της Καρύστου και εγκαθιστούν στο κάστρο το νεαρό ζεύγος Βονιφάτιου και Αγνής.

Ο Βονιφάτιος παρέμεινε κύριος της Καρύστου μέχρι το θάνατό του (1317).Κληρονόμος του Φρουρίου Καρύστου ήταν η Μαρούλα και προσωρινά κάτοχος ο σύζυγός της Αλφόνσος επισημοποιηθείς με συνθήκη μετά των Ενετών το 1321.Ήταν η λαμπρότερη για τους αφέντες του Κάστρου εποχή τότε.

Οι Ενετοί ήθελαν πάση θυσία να γίνουν κύριοι της Καρύστου και επιζητούσαν να την αγοράσουν, πράγμα που πέτυχαν κατά το 1366, από τον γιο του Αλφόνσου τον Αραγώνιον.

Επίτροπος των Ενετών μέχρι το 1386 διετέλεσε ο Ιωάννης Ιουστινιάνης και μετά μέχρι το 1406 τρεις αδελφοί Ιουστινιάνες ως τιμαριούχοι.

Στο μεταξύ η Ν. Εύβοια και ιδίως η περιοχή του Καβοντόρου είχε αραιώσει από πληθυσμό εξ αιτίας των διαφόρων ταραχών. Γι' αυτό η Βενετία με διακήρυξη καλούσε όσους θέλουν, να εγκατασταθούν στην περιοχή και θα τους παραχωρούσε κλήρο απαλλαγμένο από κάθε φόρο. Σκοπός της ήταν να προσελκύσει Αλβανούς εποίκους που κατέβαιναν τότε στην Ελλάδα για να στρατεύονται σε περίπτωση ανάγκης. Εποικισμός Αρβανιτών στον Καβοντόρο έγινε το 1402 και το 1425.

Μετά η Καρυστία περιήλθε στην κυριότητα του οίκου Τζώρτζη της Βενετίας μέχρι το 1470 που κατέλαβαν οι Τούρκοι την Εύβοια.


Τουρκοκρατία

Καθ' όλη την περίοδο της Φραγκοκρατίας οι Τούρκοι είχαν κάνει πολλές επιδρομές στην Κάρυστο. Από το 1453 δε που πήραν την Κωνσταντινούπολη και άρχισαν οργανωμένες επιχειρήσεις για την κατάληψη της υπόλοιπης Ελλάδος, παράλληλα είχαν ενταθεί και οι επιδρομές στα νησιά και στα παράλληλα της Εύβοιας. Μέχρι το 1465 είχαν καταλάβει όλη σχεδόν την Ελλάδα.

Τον Ιούνιο του 1470 ξεκίνησε ο Τουρκικός στόλος από την Πόλη υπό τον Μαχμούτ Πασά και ο Μωάμεθ ο Πορθητής ο ίδιος, με ισχυρό στρατό δια ξηράς για να κυριεύσουν την Εύβοια. Στις αρχές Ιουλίου τελικά κατάφεραν να καταλάβουν την Χαλκίδα. Μέσα στον ίδιο μήνα τελικά κατέλαβαν και την Κάρυστο.

Η Κάρυστος κατά την εποχή αυτή ήταν ερημωμένη. Έπεσε από την δουλοπαροικία στην δουλεία, στην καταπίεση και στην άγρια φορολογία και το μόνο που της απέμεινε ήταν η θρησκεία. Η Κάρυστος μάλιστα ήταν και έδρα Επισκοπής.

Ο ξεσηκωμός του 1821 βρήκε την Εύβοια και ιδιαίτερα την Κάρυστο κάτω από αβάσταχτο τουρκικό ζυγό. Ο Ομέρ Μπέης της Καρύστου από τους πιο επιφανείς Τούρκους της εποχής, αν και παρίστανε τον δίκαιο ήταν σκληρός και αδίστακτος. Τα περισσότερα χτήματα της περιοχής άνηκαν σε αυτόν και στους Τούρκους αξιωματούχους. Οι περισσότεροι Χριστιανοί κάτοικοι είχαν φύγει στα γύρω νησιά του Αιγαίου και στην Αίγινα. Την Άνοιξη του 1821, πριν και μετά την κήρυξη της επανάστασης ο Ομέρ εκινείτο μεταξύ Χαλκίδας και Καρύστου και αγωνίζονταν για την καταστολή της εξέργεσης, εξαναγκάζοντας τους ιερείς να αποσβήσουν κάθε κίνηση, και ακόμη φυλακίζοντας ομήρους και θανατώνοντας μετά βασάνων κάθε ύποπτο.


Κατα την Επανάσταση

Ο ξεσηκωμός στην Εύβοια άρχισε τον Μάη του 1821 από το βόρειο τμήμα του νησιού όπου ήταν ευκολότερη η επικοινωνία με την υπόλοιπη Ελλάδα. Τον Ιούνιο και τον Ιούλιο έγιναν οι πρώτες επαναστατικές κινήσεις στη βόρεια Καρυστία για να ακολουθήσει ο ξεσηκωμός τον Αύγουστο στην περιοχή Καρύστου με την αποτυχημένη εκστρατεία του Επίσκοπου Νεόφυτου στα Στύρα.

Το σχέδιο του Νεόφυτου ήταν να αποκόψει τον ερχομό του Ομέρ Μπέη ώστε να καταστεί ευκολότερη η άλωση του Φρουρίου της Καρύστου. Αλλά ο Ομέρ έφθασε γρηγορότερα και διασκόρπισε τους απροετοίμαστους αγωνιστές του Νεόφυτου.

Τον Φεβρουάριο του 1822 έφθασε στην Κάρυστο ο Οδυσσέας Ανδρούτσος με 300 στρατιώτες και με την ενίσχυση του Μαυρομιχάλη, Κριεζώτη, Τομαρά και Βάσου συγκεντρώνει δύναμη 1500 περίπου ανδρών και πλησιάζει στο Κάστρο. Μετά από πυροβολισμούς και κλεφτοπόλεμο μεταξύ των Ελλήνων αγωνιστών και του Ομέρ, ο Οδυσσέας κατάφερε τελικά να αποκρούσει τους Τούρκους στρατιώτες.

Δικαιολογημένη αισιοδοξία επικρατούσε στο ελληνικό στρατόπεδο οπότε ο Οδυσσέας λαβαίνει διαταγή από τον Άρειο Πάγο να μεταβεί προς βοήθεια στο στρατόπεδο της Ανατολικής Ελλάδος. προτού καν επιχειρήσει την πολιορκία.

Και βέβαια εγκατέλειψε την προσπάθεια πιστεύοντας ότι και τυχόν πάρσιμο του Κάστρου δεν θα βάρυνε την έκβαση του γενικού πολέμου.

Η δεύτερη απόπειρα κατά του Κάστρου έγινε αρχές του 1823 όταν ο Κριεζώτης με δύναμη 2500 ανδρών εκστράτευσε κατά της Καρύστου. Περί τα μέσα Μαϊου περίπου, ο Κριεζώτης πολιορκεί το Κάστρο καταλαμβάνοντας τα γύρω του υψώματα από Μεκουνίδας μέχρι Αγίας Μαρίνας και πιάνοντας οχυρωμένες θέσεις. Οι πολιορκούμενοι ήλθαν σε απελπιστική κατάσταση. Ο Ομέρ πρόλαβε στον Καβομαντέλο το Ναύρχο Χοσέφ Πασά ο οποίος μετέβαινε στην Πάτρα, και τον πείθει να πλησιάσει στην Κάρυστο για βοήθεια. Αυτός αποβιβάζει 5000 στρατό περίπου, όπου κατάφεραν να διαλύσουν τη δύναμη του Κριεζώτη και να λεηλατήσουν την περιοχή.

Η τρίτη απόπειρα έγινε τον Μάρτη του 1824.Ο Κριεζώτης έφθασε στη Βρύση του Μπέη με 800 άνδρες και από εκεί κατεβαίνει και φτιάχνει οχυρά στο Λυκόρεμα. Εκεί αγκυροβόλησαν 7 Ψαριανά πλοία για κάθε βοήθεια. Οι Τούρκοι έσπευσαν να χτυπήσουν το Ελληνικό στρατόπεδο διότι τους αφαίρεσαν 2000 γιδοπρόβατα από την Κρυφτή, το Λειβαδάκι και την Παξιμάδα. Οι Έλληνες τους κυνήγησαν μέχρι τους Αλμαναίους και το Χαρτζάνι όπου και εγκαταστάθηκαν για στενότερη πολιορκία. Εν τω μεταξύ φθάνει από την Αθήνα και ο Οδυσσέας Ανδρούτσος για επιθεώρηση αλλά τα γιδοπρόβατα έγιναν αιτία διαμάχης μεταξύ των δύο αρχηγών πλέον, διότι ο μεν Κριεζώτης δεν επέτρεπε στον Οδυσσέα να πάρει μερίδιο, ο δε Οδυσσέας επιστρέψας στα πλοία απαγόρεψε τον ανεφοδιασμό του Κριεζώτη, ο οποίος στερούμενος τροφίμων και αφού είχε μάθει ότι έρχεται Τουρκικός στρατός από την Χαλκίδα λύνει την πολιορκία.

Η τέταρτη απόπειρα έγινε τον Μάρτιο του 1826 από τον Γάλλο Φιλέλληνα Συνταγματάρχη Φαβιέρο. Στις 5 Μαρτίου πολιορκεί το Κάστρο. Η πρώτη επίθεση για την κατάληψη του Φρουρίου έγινε στην κύρια πύλη αλλά εξασθένησε από βλάβη του τηλεβόλου. Η δεύτερη έγινε στις 12 Μαρτίου όπου οι Έλληνες δεν τα κατάφεραν και οπισθοχώρησαν. Η είδηση ότι φθάνει Τούρκικη βοήθεια από την Χαλκίδα, οι πολλές απώλειες και η έλλειψη τροφίμων ανάγκασαν τον Φαβιέρο να λύσει την πολιορκία.

Mετά την απελευθέρωση

Η Εύβοια παρότι πλήρωσε ακριβό φόρο αίματος, έμελλε να απελευθερωθεί μόνο με διπλωματικές διαπραγματεύσεις. Με το πρωτόκολλο του Λονδίνου της 3/2/1830 στο νέο Κράτος περιλήφθηκε και η Εύβοια. Παρουσιάστηκαν όμως εμπόδια για την αποζημίωση του τούρκικων περιουσιών και έτσι δόθηκε διορία για να φύγουν οι Τούρκοι μέχρι το τέλος του 1832 που παρατάθηκε μέχρι τον Μάρτιο του 1833. Η Κάρυστος απελευθερώθηκε από τους Τούρκους με το Πρωτόκολλο του Λονδίνου 1830 και παραδόθηκε στους Έλληνες την Κυριακή του Θωμά - 11 Απριλίου του 1833.

* Η παράδοση της Καρύστου στον κυβερνητικό αντιπρόσωπο έγινε στις 9 Απριλίου 1833.

* Στις 15 Απριλίου ορκίστηκε η Δημογεροντία Καρύστου που ψήφισε ο λαός(3 δημογέροντες και ο Γραμματέας).

* Στις 15 Μαρτίου 1834 οι Δημογέροντες ζητούν έγγραφο προς τον Έπαρχο Καρυστίας να ονομαστεί «Οθωνίς» η νέα πόλη που θα κτιστεί στην παραλία.

* Στις 28/12/1836 δημοσιεύεται το διάταγμα των Διοικήσεων και των Δήμων του Κράτους σύμφωνα με το οποίο ο Νομός Ευβοίας είχε τρεις Διοικήσεις 1) Ευβοίας, 2) Σκοπέλου και Σκιάθου και 3) Καρυστίας.

* Η Διοίκηση Καρυστίας περιελάμβανε τρεις δήμους Β' τάξεως (Καρύστου, Δυστίων και Κυμαίων) και τέσσερις Γ' τάξεως.

* Πρωτεύουσα του Δήμου Καρύστου ήταν η Κάρυστος, Δήμαρχος ο Γ. Π. Ρούντος και εισπράκτωρ ο Θ.Κότσικας.

* Στις 11/5/1841 υπογράφεται το `` Συμφωνίας περί συνοικισμού έγγραφο'' των 20 εκ των πλέον σημαινόντων Καρυστινών, σύμφωνα με το οποίο υποχρεούνται οι υπογράφοντες να κτίσουν την κατοικία τους στη νέα πόλη μέσα σε 18 μήνες από την έγκριση του σχεδίου.

* Στις 16/9/1841 επί Δημαρχίας Α. Στρατή o Όθων επισκέπτεται την περιοχή κι έστειλε τον Βαυαρό Μηχανικό - αρχιτέκτονα Μίρμπαχ που έφτιαξε το ρυμοτομικό σχέδιο της πόλης, που ονομάστηκε Οθωνόπολη. Μετά την έξωση του Όθωνα επανήλθε το αρχικό της όνομα Κάρυστος.

* Με το Β.Δ. της 13/25-10-42 εγκρίνεται το σχέδιο του παραλιακού οικισμού Γάλλου αξιωματικού αρχικά, για δεύτερη φορά τροποποιημένο.

* Το 1843 έρχεται στην Κάρυστο ο Βαυαρός μηχανικός Όθων Μίρμπαχ και χωρίζει τα οικόπεδα σύμφωνα με το σχέδιο που ο ίδιος του είχε δώσει την τελική μορφή.

* Το 1848 μεταφέρεται η πρωτεύουσα από τους Μύλους στο νέο οικισμό που πήρε στο μεταξύ το όνομα Οθωνούπολις.

* Έτσι την Κάρυστο την αποτελούσαν τα χωριά που συγκροτούν σήμερα τις 4 γύρω Κοινότητες (Καλυβίων, Γραμπιάς, Μύλων και Αετού) και η παραλιακή Οθωνούπολις.

* Το 1863 μετονομάζεται η Οθωνούπολις σε Κάρυστο.

* Το 1875 αποσπάται από το Δήμο Καρύστου η περιφέρεια του Μαρμάρου και αποτελεί ιδιαίτερο Δήμο (Μαρμαρίου) με έδρα το Κατσαρώνι.

* Το 1889 απογράφεται για πρώτη φορά η Κάρυστος ως ιδιαίτερη πόλη. Με Β.Δ. της 11/8/1912 η περιοχή του Δήμου Καρύστου χωρίστηκε σε κοινότητες. Την Κοινότητα Καρύστου απετέλεσε η Κάρυστος με τους συνοικισμούς Παλ. Χώρα και Πηγαδάκια. Η πρώτη κοινοτική αρχή εκλέχτηκε και ανέλαβε το 1914.

* Το 1946 η Κοινότητα Καρύστου έγινε Δήμος.


http://www.karystos.net